05 nov Slachtoffer boilerroomfraude krijgt zijn cryptobelegging toch vergoed
Opgelicht met bitcoin? Het is dan vaak lastig te achterhalen waar de crypto zijn gebleven, wie precies de oplichter is en waar die zich bevindt. En: of de schade kan worden verhaald. In deze zaak loopt het voor het slachtoffer goed af.
Een man opent een account om te gaan beleggen in crypto. Zijn contactpersoon – een gecertificeerd belegger – haalt hem over flink in te leggen. Zo maakt hij € 104.304 over naar zijn account op het platform Bitvavo en koopt daarmee bitcoin, die aanvankelijk goed renderen. Als de rendementen later gaan tegenvallen, adviseert die contactpersoon de man een geldbedrag gelijk aan dertig procent van de waarde van de beleggingen over te maken naar een account van een ‘zeker persoon’. Dan voelt de man nattigheid en ontdekt dat hij is opgelicht. De positieve waarde op zijn account waren altijd gefingeerd geweest, zijn contactpersoon was helemaal geen gecertificeerd belegger.
Boilerroomfraude
Een bedrijf dat blockchainanalyses uitvoert, ontdekt dat de 1,67682181 bitcoin die de man naar zijn oplichter had overgemaakt, uiteindelijk is terechtgekomen in een bitcoinwallet die wordt aangehouden bij cryptoplatform XBO. Hier is sprake van boilerroomfraude: een vorm van beleggingsfraude waarbij oplichters iemand ongevraagd benaderen om te investeren in bijvoorbeeld cryptomunten, aandelen of een ‘veelbelovend project’.
Bevriezen
De man start een kort geding tegen XBO. De voorzieningenrechter beveelt XBO om de identiteit van de houder van de bitcoinwallet bekend te maken en om deze bitcoinwallet te bevriezen – dit om te voorkomen dat de tegoeden van de oplichter worden weggesluisd voordat de man zich daarop kan verhalen. Dit heeft XBO gedaan. Op het moment van de bevriezing bleek in het account van die oplichter 383.827 tether en 0,000004 bitcoin aanwezig. De door de man overgemaakte bitcoin zijn gebruikt om tether te kopen, een stablecoin waarvan de waarde is gekoppeld aan de Amerikaanse dollar. De bevroren waarde in het account bij XBO bedraagt dus ongeveer $ 383.830.
Schadevergoeding
Vervolgens start de man een tweede procedure (rechtbank Gelderland) en eist $ 111.067 als schadevergoeding van de oplichter, wiens identiteit hij inmiddels via het kort geding kent. Dit bedrag is de tegenwaarde van de bitcoin die hij had overgemaakt. Ook eist de man dat de oplichter de onderzoekskosten betaalt, die hij verschuldigd was aan het bedrijf dat de blockchainanalyse had uitgevoerd. Omdat de oplichter niet in de procedure verschijnt en geen verweer voert, wijst de rechtbank de vorderingen van de man toe (totaal $ 132.018).
Executoriale titel
Nu de oplichter is veroordeeld om de man de schadevergoeding te betalen, heeft de man een executoriale titel in handen hij waarmee hij verhaal kan nemen op het vermogen van de oplichter. Dat is ondergebracht bij XBO, in de vorm van de tether met een waarde van $ 132.108. De man wil nu dat XBO dit verzendt naar een door hem op te geven blockchainadres. Echter, tussen de man en XBO bestaat geen contractuele relatie.
Onrechtmatige daad
Toch rust op XBO de plicht – op grond hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt – om het bedrag waarop de man aanspraak kan maken in tether vanaf het bevroren account over te maken naar een door de man op te geven betaaladres waarop hij tether kan ontvangen. Dan pas kunnen de financiële gevolgen van de oplichting ongedaan worden gemaakt. De juridische grondslag voor de veroordeling van XBO is gelegen in het leerstuk van onrechtmatige daad: het niet meewerken door XBO aan die ongedaanmaking is immers onrechtmatig tegenover de man. XBO moet dus de stablecoins overmaken naar het betaaladres van de man.